Udział reprezentanta SGGW w sympozjum naukowym poświęconym 150. rocznicy założenia polowych doświadczeń rolniczych Morrow Plots na Uniwersytecie Illinois Urbana-Champaign w USA
W dniach 29–30 października 2026 r. na Uniwersytecie Illinois Urbana-Champaign w USA odbyło się sympozjum naukowe pt. „Morrow Plots 150th Science Symposium: Informing Long-Term Agricultural Research for the 21st Century” poświęcone 150. rocznicy założenia polowych doświadczeń rolniczych Morrow Plots. Są to najstarsze polowe doświadczenia rolnicze na kontynencie amerykańskim, a zarazem jedne z najstarszych tego typu obiektów na świecie.
Konferencję zorganizował komitet, któremu przewodniczyli prof. Andrew Margenot oraz prof. Kevin McSweeney. W sympozjum wzięło udział ponad 30 osób reprezentujących instytucje z całego świata prowadzące wieloletnie polowe doświadczenia rolnicze lub zajmujące się badaniami rolniczymi. Najliczniej reprezentowane były instytucje ze Stanów Zjednoczonych (University of Illinois Urbana-Champaign, University of Nebraska Lincoln, Oklahoma State University, University of Missouri, Auburn University, North Carolina University, United States Department of Agriculture). Ponadto w sympozjum wzięli udział przedstawiciele instytucji z Wielkiej Brytanii (Rothamsted Research), Szwecji (Swedish University of Agricultural Sciences), Niemiec (Leibniz Center for Agricultural Landscape Research – ZALF) oraz Chin (Chinese Academy of Sciences). Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego reprezentował dr hab. Łukasz Uzarowicz, prof. SGGW z Katedry Gleboznawstwa i Chemii Rolniczej Wydziału Biogospodarki i Systemów Żywnościowych.
Podczas konferencji organizatorom został wręczony list gratulacyjny wystosowany przez JM Rektora SGGW, prof. dr hab. Michała Zasadę.
Głównym celem sympozjum było uczczenie 150. rocznicy założenia polowych doświadczeń rolniczych Morrow Plots. Równie ważnym celem wydarzenia było zwrócenie uwagi na aktualny stan wieloletnich doświadczeń polowych na świecie oraz ich współczesną rolę w nauce i praktyce. Doświadczenia te stanowią cenne zaplecze dla nauk rolniczych i środowiskowych oraz są ważnym elementem infrastruktury badawczej. Z jednej strony pozwalają prowadzić badania, których cele zostały już wcześniej określone. Do tych należy głównie ocena bezpośredniego wpływu sposobu uprawy i nawożenia na plony oraz na właściwości gleby. Z kolei do nowych zagadnień należy badanie długofalowego wpływu rolnictwa na środowisko, w tym na glebę, wodę i klimat. Wieloletnie doświadczenia pozwalają obserwować długookresowe zmiany właściwości gleby, produktywności roślin uprawnych, obiegu składników pokarmowych oraz wpływu praktyk rolniczych na środowisko. Obecnie funkcjonowanie i przydatność wieloletnich doświadczeń rolniczych nabierają zatem nowego znaczenia, ponieważ eksperymenty te stanowią ważne ogniwo łączące nauki rolnicze z naukami o środowisku.
Podczas sympozjum zwracano uwagę na fakt, że funkcjonowanie wieloletnich doświadczeń rolniczych jest obecnie narażone na szereg zagrożeń. Tymi zagrożeniami są m.in.: (1) brak stabilnego finansowania, (2) brak sukcesji kadry naukowej, (3) niewystarczające uznanie wartości wieloletnich doświadczeń w społeczeństwie i wśród decydentów politycznych, (4) przeznaczanie gruntów doświadczalnych na inne cele oraz zmiana sposobu użytkowania pól, (5) utrata danych historycznych, (6) brak cyfrowych baz danych i metadanych, (7) niewystarczająca współpraca między instytucjami prowadzącymi podobne doświadczenia, a także (8) brak zainteresowania wynikami ze strony praktyki rolniczej, administracji i decydentów.
W dyskusjach zwracano również uwagę na fakt, że likwidacja wieloletniego doświadczenia oznacza nie tylko utratę powierzchni badawczej, ale również nieodwracalną utratę unikalnego szeregu czasowego danych oraz historii oddziaływania praktyk rolniczych na glebę. Dlatego wieloletnie doświadczenia rolnicze powinny być traktowane jako strategiczna infrastruktura badawcza wymagająca ochrony, stabilnego finansowania i wielopokoleniowego zarządzania.
Sposobami na ograniczenie wyżej wymienionych zagrożeń są m.in. następujące działania: (1) zapewnienie długoterminowego finansowania poprzez traktowanie wieloletnich doświadczeń rolniczych jako infrastruktury badawczej, a nie zwykłego pola uprawnego lub pojedynczego obiektu naukowego, (2) formalna ochrona powierzchni doświadczalnych poprzez zabezpieczenie prawne i instytucjonalne gruntów, (3) opracowanie planu sukcesji kadrowej poprzez przekazywanie wiedzy i odpowiedzialności kolejnym zespołom, (4) zachowanie dokumentacji historycznej poprzez stworzenie cyfrowych baz danych, (5) wdrożenie zasad FAIR w zarządzaniu danymi poprzez zapewnienie, że dane są możliwe do odnalezienia, dostępne, interoperacyjne i wielokrotnego wykorzystania, (6) archiwizacja i długoterminowe przechowywanie próbek gleby i materiału roślinnego, (7) kontrolowane dostosowywanie metodyki, dokumentowanie każdej zmiany i ocena jej wpływu na ciągłość szeregu czasowego, a także (8) włączanie wieloletnich doświadczeń rolniczych do krajowych i międzynarodowych sieci badawczych, co powoduje zwiększenie widoczności, możliwości współpracy i szans na finansowanie.
